Generaties in de lerarenkamer: lerarentekort en aandachtspunten

Het lerarentekort wordt bijna altijd besproken als een wervingsvraagstuk: te weinig mensen voor te veel uren. Dat klopt op zich, maar het is niet het hele verhaal. Achter het tekort zit een leeftijdsopbouw die de komende jaren voor een tweede beweging zorgt: een grote groep ervaren docenten bereikt de pensioenleeftijd, en met hen vertrekt vakmanschap dat niet in een lesmethode staat.

De cijfers voor het onderwijs

23,7%

van de werkenden in het onderwijs is 55 jaar of ouder

Landelijk gemiddelde over alle sectoren: 23,3%

13%

van het onderwijspersoneel is jonger dan 27 jaar

Landelijk gemiddelde: 22%

63%

van de werkgevers verwacht de komende vijf jaar personeel te verliezen door pensionering

Het tweede hoogste percentage van alle sectoren. 42% ziet dit als een probleem

Bronnen: CBS StatLine, tabel 85272NED (2025) voor de leeftijdsopbouw; UWV Werkgeversonderzoek 2025 voor het aandeel tot 27 jaar en de uitstroomverwachting.

Het UWV signaleert daarbij dat de vergrijzing niet gelijk verdeeld is over het onderwijs: mbo-docenten zijn relatief vaak 55 jaar of ouder.

De vijf uitdagingen voor deze sector

1. 1

   Personeel werven

   hoog

   Met 63% verwachte uitstroom door pensionering komt er bovenop het bestaande tekort een sterkere vervangingsvraag. Het bijzondere aan het onderwijs is dat er wel beweging aan de instroomkant zichtbaar is: het UWV constateert een groei van jongere mbo-docenten in de leeftijd van 25 tot 35 jaar, die de uitstroom deels lijkt op te vangen. Dat is goed nieuws voor de bezetting. Voor uitdaging 2 is het dat niet automatisch.

2. 2

   Kennis overdragen

   gemiddeld tot hoog

   Wat als je vervanging al onderweg is, maar de kennisoverdracht nog stokt? Een klas overnemen is niet hetzelfde als overnemen wat een docent met dertig jaar ervaring in die klas doet: weten welke uitleg bij welke leerling werkt, aanvoelen wanneer een groep wegzakt, weten wanneer je een ouder beter zelf belt. Juist bij jonge docenten loert het risico op overbelasting: oudere collega's kunnen helpen de opstart te vereenvoudigen.

3. 3

   Omgaan met verschillen

   laag tot gemiddeld

   Met 13% jong personeel is de werkvloer in de cijfers minder gemengd dan in veel andere sectoren. Dat maakt generatieverschillen niet irrelevant: er is een specifieke dynamiek wanneer een kleine groep starters instroomt in een team met veel ervaring. Extra aandacht is gewenst.

4. 4

   Personeel binden

   gemiddeld

   13% van het personeel is jonger dan 27. Gezien het tekort en de groei van jonge mbo-docenten is de vraag vooral of die instroom blijft. Uitval onder startende docenten is in het onderwijs een bekend en langlopend aandachtspunt.

5. 5

   Innoveren om tekorten op te vangen

   relevant

   Als werving en kennisoverdracht niet gelijk oplopen, wordt de vraag hoe je ervaring beschikbaar houdt zonder dat de ervaren docent er nog voor de klas hoeft te staan. Denk aan koppels van starters en ervaren docenten of aan het anders verdelen van taken tussen lesgeven en begeleiden.

Vragen voor je eigen school of instelling

• Welke docenten vertrekken bij ons binnen vijf jaar, en bij welke vakken of leerjaren heeft dat de meeste invloed?
• Overlappen vertrek en instroom in tijd, of vult de nieuwe docent een vacature die al open stond?
• Wat weten onze ervaren docenten dat nergens is vastgelegd?
• Hoeveel van onze startende docenten zijn er na drie jaar nog?

Andere sectoren

Dezelfde uitdagingen pakken per sector heel anders uit. Vergelijk het onderwijs met een sector waar de leeftijdsopbouw precies andersom ligt.

• Openbaar bestuurDe hoogste uitstroomverwachting van alle sectoren, en het laagste aandeel jonge medewerkers.89% verwacht uitstroom →
• HorecaNauwelijks vergrijzing, maar binden en inwerken zijn hier de dagelijkse opgave.62% is jonger dan 27 →
• Generaties op de werkvloerDe cijfers, de vijf uitdagingen en de verschillen per sector op één pagina. →